Vì sao vaccine nCoV không thể sớm xuất hiện?

0
66

Ngày càng nhiều nhà khoa học cho rằng việc tìm kiếm một loại vaccine thật sự hiệu quả có thể lâu hơn thời gian dự đoán là 18 tháng.

Cuộc đua tìm vaccine cho Covid-19 đang được dồn lực tối đa. Tuy nhiên, một số nhà khoa học nhấn mạnh thời gian 18 tháng là quá ngắn.

Theo tiến sĩ David Nabarro, Giáo sư sức khỏe toàn cầu tại Đại học Hoàng Gia London (Anh), đồng thời là đặc phái viên của Tổ chức Y tế thế giới trong Covid-19, hiện vẫn chưa có vaccine cho một số loại virus trước đây. “Chúng tôi không thể đưa giả thiết là chắc chắn sẽ có một loại vaccine và nếu có thì liệu nó có thể vượt qua những cuộc thử nghiệm về tính hiệu quả và an toàn hay không”, ông chia sẻ.

Lịch sử từng chứng kiến những luận cứ lạc quan về vaccine trong những ngày đầu của HIV nhưng thực tế thì ngược lại. Năm 1984, Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ Margaret Heckler tuyên bố ở một cuộc họp báo tại Washington DC rằng các nhà khoa học đã xác định thành công loại virus mà sau này được biết đến với tên gọi HIV. Bà dự đoán vaccine phòng ngừa bệnh sẽ sẵn sàng để thử nghiệm trong hai năm. Và bây giờ, tức gần bốn thập kỷ đã trôi qua, 32 triệu người đã chết vì căn bệnh này nhưng thế giới vẫn đang chờ đợi một loại vaccine thật sự hiệu quả.

Paul Offit, bác sĩ nhi, chuyên gia bệnh truyền nhiễm, đồng sáng chế vaccine cho virus rota cho rằng khó khăn trong việc tìm ra vaccine bắt đầu từ chính bản chất của HIV/AIDS. Theo ông, cúm có thể tự thay đổi từ năm này sang năm khác nên sự lây nhiễm hay miễn dịch tự nhiên của năm trước không gây hại đến năm sau.

“HIV thì lại làm điều đó trong một lần nhiễm bệnh. Nó tiếp tục biến đổi trong cơ thể chúng ta nên khi mắc sẽ giống như nhiễm hàng nghìn sợi HIV khác nhau. Và trong khi đang biến đổi, virus cũng làm tê liệt hệ thống miễn dịch”, ông nói.

Ngay cả việc tiêm phòng cúm hiện nay vẫn chỉ theo mùa và được nhận định chỉ có tác dụng một phần. Trên thực tế, vaccine quai bị năm 1967 được xem là phát triển nhanh nhất trong lịch sử tính đến hiện tại cũng phải mất bốn năm ròng với các quá trình tìm mẫu virus đến cấp phép thông hành.

David States, Giám đốc y tế công ty công nghệ Y Angstrom Bio của Mỹ từng chỉ ra các thách thức trên Twitter hồi tuần trước: “Nếu bạn đang hy vọng vaccine trở thành một kỵ sĩ trong đại dịch thì có lẽ mọi người phải thất vọng rồi. Sars-Cov-2 là loại virus rất dễ lây lan. Một loại vaccine sẽ cần phải tạo ra khả năng miễn dịch ở mức độ cao một cách lâu bền nhưng virus corona thường không tạo ra miễn dịch đó”.

Ông đưa ra dẫn chứng từ nghiên cứu được công bố gần đây của các nhà khoa học tại Đại học Oxford (Anh) rằng các kháng thể IgG quan trọng được phát hiện trong máu của bệnh nhân Covid-19 của Anh dường như mờ đi rõ rệt chỉ sau hai tháng.

“Điều này phù hợp với các loại virus corona khác gặp trên con người. Chúng tạo ra phản ứng miễn dịch nhưng có xu hướng mờ dần nên các virus tương tự có thể tấn công con người trở lại trong một hay hai năm sau”, ông bình luận.

Một thời gian dài, virus corona từng được xem là nguyên nhân gây bệnh viêm phổi ở các động vật được nuôi tại trang trại như gà, lợn hay gia súc. Song cho đến nay các loại vaccine được dùng trên các loài này vẫn chưa cho thấy hiệu quả.

States cho rằng vấn đề nằm ở chỗ Sars-Cov-2 là một loại virus rất dễ lây lan. “Điều này có nghĩa một loại vaccine được xem là hiệu quả khi có thể ngăn chặn được sự lây lan. Vaccine bại liệt, sởi và đậu mùa đã thực sự đánh dấu mốc quan trọng khi tạo ra khả năng miễn dịch lâu dài ở mức độ cao. Nhưng không phải loại vaccine nào cũng tốt như thế”, ông giải thích.

SARS- CoV-2 là chủng mới trong họ virus corona, hiện vượt qua khả năng phòng vệ của hệ miễn dịch ở người. Ảnh: Japan Times.

Tuy nhiên, nhìn ở hướng tích cực thì có nhiều dấu hiệu cho thấy Sars-Cov-2 sẽ chứng minh được tính ổn định hơn so với virus cúm và HIV với đặc trưng biến đổi liên tục. Các nhà nghiên cứu hy vọng điều này đồng nghĩa họ cùng các đồng nghiệp của mình sẽ không phải nhắm vào một mục tiêu di chuyển liên tục.

Mặt khác, ngay cả khi không ngăn ngừa được Covid-19, các nhà khoa học vẫn có thể tạo ra loại vaccine làm giảm triệu chứng của bệnh. Chris Whitty, Cố vấn Y tế cho Chính phủ Anh từng nói rằng vaccine không chỉ phòng ngừa mà cũng có thể trị liệu.

HIV đặt ra những bức rào lớn trong việc tìm kiếm vaccine và Covid-19 được đánh giá không đến mức như vậy. Đó là lý do mà các chuyên gia có vẻ lạc quan hơn trong hành trình ngăn chặn nCoV.

Điểm tích cực khác là quy mô trong cuộc đua tìm kiếm vaccine Covid-19. Chưa bao giờ trong lịch sử loài người chứng kiến nguồn lực lớn về cả con người, tài chính và kỹ thuật chỉ dành riêng để tìm kiếm và phát triển một loại vaccine như hiện nay.

Các quốc gia đang hợp lực không chỉ trong quá trình tìm kiếm vaccine mà còn cả việc đổi mới công nghệ. Trong đó bao gồm các phương pháp điều trị, chẩn đoán và mang lại nhiều hứa hẹn cho cuộc chiến chống nCoV.

Tại một hội nghị trực tuyến mới đây do Anh đóng vai trò chủ nhà, đại diện của các quốc gia trên khắp thế giới đã cùng cam kết tài trợ và đồng ý trên nguyên tắc là những kết quả nghiên cứu sẽ được chia sẻ công bằng cho các nước. 7,5 tỷ Euro đã được huy động từ 40 quốc gia. Trong đó có cả Trung Quốc, nơi cũng đồng thuận chia sẻ về cả tài chính lẫn công nghệ.

“Trò chơi sợ hãi và kết tội không mang lại kết quả mà thế giới chờ đợi. Chỉ khi cùng nhau hợp lực thì chúng ta mới có thể vượt qua thử thách và chiến thắng”, Đại sứ Liên minh châu Âu phát biểu.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đã có hơn 80 loại vaccine cho Covid-19 đang được nghiên cứu trên khắp thế giới. Sáu trong số đó đã tiến hành thử nghiệm trên người.

Cuối tuần trước, Trung Quốc công bố một loại vaccine đã thử nghiệm thành công với khỉ. Tám con khỉ đã được tiêm vaccine và không gặp triệu chứng nghiêm trọng nào khi virus sau đó được tiêm trực tiếp vào phổi. Ngược lại, bốn động vật trong một nhóm kiểm soát không được tiêm vaccine đã bị viêm phổi.

Một trong những nhà nghiên cứu chính trong nhóm khi phỏng vấn với tạp chí khoa học nói rằng: “Những kết quả mang đến cho chúng ta nhiều tự tin là vaccine sẽ có hiệu quả với con người”.